Foodvalley: waarom de regio rond Ede zo veel van eten weet

Wie met de trein naar Ede komt, stapt uit op het station dat Ede deelt met Wageningen. De twee plaatsen horen bij elkaar, en rond allebei draait opvallend veel om eten. Naast het station groeit een nieuwe wijk rond voedsel. In Wageningen werken onderzoekers aan de bonen van morgen. En in kantines in de regio ligt een broodje met ingrediënten uit de eigen streek.

Samen heet dit gebied Foodvalley. Wat betekent dat, wat zegt het over hoe Nederland nu eet, en wat heb je eraan als je zelf een feest geeft?

Wat is Foodvalley?

Foodvalley is de regio rond Ede en Wageningen, waar acht gemeenten samenwerken met ondernemers en onderwijs. Landbouw en voedsel staan daarbij voorop.

Het gaat om Barneveld, Ede, Nijkerk, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen. Regio Foodvalley noemt zichzelf de topregio op het gebied van agrifood: een regio waarin kennis en innovatie in landbouw en voedselproductie centraal staan. Samen tellen de acht gemeenten ongeveer 380.000 inwoners, staat op de Engelstalige site van het samenwerkingsverband.

Het hart van al die kennis ligt in Wageningen. Regio Foodvalley noemt Wageningen University & Research, kortweg WUR, het kennishart van de regio. Daarnaast zijn er hogescholen, beroepsopleidingen en veel bedrijven. Eten is de belangrijkste prioriteit van de regio, schrijft Regio Foodvalley, al werken er ook genoeg bedrijven in heel andere sectoren.

Ede maakt al jaren beleid van eten

Ede kiest bewust voor eten. Volgens de gemeente Ede was Ede de eerste gemeente met een voedselbeleid dat uitgaat van het hele voedselsysteem, waarin economie, gezondheid en duurzaamheid samenkomen.

In 2015 stelde de gemeente zich een doel dat je zo op een tegeltje kunt zetten: gezond en duurzaam voedsel voor iedereen in Ede. Wie nadenkt over eten in Ede, heeft daar een mooi vertrekpunt aan.

Het zichtbaarste project ligt naast het station. Op een voormalig kazerneterrein van 28 hectare bouwt Ede het World Food Center. Daar moet volgens de gemeente alles rondom duurzame en gezonde voeding samenkomen, in een plek om te wonen, te werken en te ontspannen. Er komen 1.300 tot 1.500 woningen, en er is ruimte voor bedrijven, organisaties, evenementen en activiteiten op het gebied van voedsel. Het oude Ketelhuis wordt een restaurant.

Een groot publiekscentrum over eten komt er niet. In 2024 is besloten dat de geplande World Food Experience niet doorgaat, meldt de gemeente.

Een broodje uit de eigen vallei

Hoe regionaal eten er op een gewone dinsdag uitziet, laat het Broodje Gelderse Vallei zien. Regio Foodvalley ontwikkelde het samen met Future Up en producenten uit de streek.

In 2025 kwamen er drie varianten, met ingrediënten van regionale producenten. Sinds september 2025 is het broodje te krijgen bij verschillende organisaties in de regio, waaronder Wageningen University & Research, Ziekenhuis Gelderse Vallei en Christelijke Hogeschool Ede. Duurzaamheid, biodiversiteit en een eerlijke prijs voor de producent staan centraal.

Het idee erachter is eenvoudig. Breng boer, maker, inkoper en eter dichter bij elkaar, dan worden voedselketens korter en komt duurzaam eten van dichtbij binnen bereik van meer mensen. Dat werkt op een feest net zo goed als in een kantine.

Meer plant op het bord, stap voor stap

Nederland eet nog altijd vooral dierlijk eiwit. Volgens de Eiwitmonitor 2025 van Wageningen University & Research komt ongeveer 39 procent van ons eiwit uit planten en 61 procent uit dierlijke bronnen.

Die verhouding is vrijwel gelijk aan die van 2024. Het doel van de overheid, half om half in 2030, komt zo niet dichterbij, schrijft WUR. Toch ziet onderzoeker Marleen Onwezen van Wageningen Social & Economic Research ook beweging. Consumenten zien plantaardige eiwitten steeds vaker als normaal, zegt ze.

In het onderzoek onder 3.950 Nederlanders nam de intentie om plantaardige, eiwitrijke producten te eten toe ten opzichte van 2024. De intentie om kaas, melk en eieren te eten daalde licht. En plantaardige eiwitproducten zijn inmiddels gemiddeld goedkoper dan dierlijke.

Bonen van eigen bodem

Peulvruchten zijn een logische stap naar meer plant, maar in Nederland groeien er nog weinig. Volgens WUR staan op minder dan 1 procent van de Nederlandse landbouwgrond peulvruchten, samen zo’n 25.000 hectare.

Bruine bonen telen we al volop, zegt Stacy Pyett, programmamanager van Proteins for Life bij WUR. Maar er zouden volgens haar veel meer tuinbonen, gele erwten, soja en lupine kunnen groeien. De tuinbonen die nu op Nederlandse akkers staan, zijn niet helemaal aangepast aan onze bodem en ons klimaat. Bij WUR werken plantenveredelaars en voedingswetenschappers daarom samen. Ze vonden 52 tuinbonenrassen, die nu grondig worden getest.

Waarom gaat het dan zo langzaam? Iedereen wacht op elkaar, zegt Pyett. Boeren, de voedingsindustrie en wij als eters moeten tegelijk in beweging komen. Bonen, erwten en andere peulvruchten zijn gezond en duurzaam, schrijft WUR, maar aan de kant van de consument is er nog te weinig trek in. Daar kun je zelf iets aan doen, te beginnen aan je eigen tafel.

Zo zet je Foodvalley op je eigen feesttafel

Je hoeft geen onderzoeker te zijn om zo te eten. Kies wat het seizoen geeft, geef groente en peulvruchten een hoofdrol naast het vlees, en maak niet meer dan je gasten op kunnen.

• Begin bij het seizoen. Wat nu op zijn best is, lees je in groente en fruit van het seizoen.
• Zet een gerecht met bonen, linzen of tuinbonen naast het vlees, en geef het een even mooie schaal.
• Kies brood, kaas of groente uit de streek waar dat kan, en vertel je gasten waar het vandaan komt.
• Laat groente het grootste deel van het buffet vullen. Vlees mag erbij, als een van de gerechten.
• Reken in porties in plaats van schalen, zodat er weinig overblijft. Meer tips staan in minder verspillen op een feest.

Zoek je catering in Ede of verder weg? Chef David Nagib, eigenaar van Maximus Catering in Ede, maakt alles helemaal naar wens. Een warm buffet kan vanaf 15 personen, met een richtprijs vanaf € 22,50 per persoon inclusief btw. Voor een borrel zijn er borrelplanken vanaf € 12,50 per persoon, en met een groentewaaier of fruittoren staat groente letterlijk in het midden. Vraag gerust om extra groente of een vegetarisch of veganistisch gerecht.

Wil je dit op je eigen feest in Ede, Amsterdam of daarbuiten? Lees over catering in Ede, bel chef David Nagib op +31 6 14336361 of neem contact op.