Welke groente en welk fruit zijn nu in het seizoen?

Wie eind september over de weekmarkt loopt, ziet de herfst al liggen. Kratten pompoenen, knolselderij met aarde er nog aan, bossen prei en kistjes appels en peren. Tegelijk zijn er nog tomaten en paprika's. Het is een fijne maand om een feest te plannen, want je kunt uit twee seizoenen tegelijk kiezen.

Wat seizoensgroente en seizoensfruit zijn

Groente en fruit die in de volle grond groeien, onder een plastic tunnel of in een onverwarmde kas, hebben elk jaar een vaste periode waarin ze klaar zijn om te oogsten. In die weken zijn het seizoensproducten, zo omschrijft het Voedingscentrum het. Denk aan asperges in het voorjaar en kersen in de zomer.

Helemaal vast ligt het niet. De teelt hangt af van het weer, dus de oogst kan per jaar opschuiven. In de supermarkt zie je bovendien niet of iets van het veld of uit een kas komt. Op het bordje bij het schap of op het etiket staat wel of het uit Nederland komt.

Dit ligt er in september, oktober en november

De seizoenskalender van het Voedingscentrum zet per maand op een rij wat er van Nederlandse akkers en uit onverwarmde kassen komt. Voor de komende weken ziet dat er zo uit.

• September: appel, peer, pruim, vijg, druif, braam en framboos, met daarnaast pompoen, mais, sperziebonen, tomaat, paprika, komkommer, venkel en rode biet.
• Oktober: appel, peer, druif, braam, framboos en kweepeer. Bij de groente komen boerenkool, spruiten, pastinaak, witlof en veldsla erbij.
• November: appel, peer en druif, en een groenteschap vol boerenkool, spruiten, pastinaak, pompoen, prei, knolselderij, rodekool en aardpeer.

Wortel en prei staan zelfs het hele jaar op de kalender. Appels en peren worden vooral in het najaar geoogst en daarna gekoeld bewaard. Daardoor zijn ze van september tot en met mei een seizoensproduct uit Nederland.

De rest van het jaar in vogelvlucht

In de winter wordt de fruitschaal eenvoudig. Van december tot en met maart staan alleen appel en peer op de kalender. De groente is dan juist stevig: boerenkool, spruiten, pastinaak, knolselderij, rode biet, witlof en winterpostelein.

In maart verschijnt de rabarber, in april volgen de eerste asperges en aardbeien en in mei de peultjes en doperwten. De zomer is het rijkst, met kersen, aardbeien, frambozen, blauwe bessen en tomaten. In juli en augustus komen daar courgette en paprika bij.

Waarom het beter is voor het klimaat

Voor Nederlandse seizoensgroente en seizoensfruit is weinig energie nodig om ze te verbouwen en te vervoeren, en dus komen er minder broeikasgassen vrij. Het grootste verschil zit in het product en de manier van telen, en daar springt de kas eruit. Kassen die op gas worden verwarmd en verlicht, kosten veel energie. Volgens Milieu Centraal gaat zo'n 10 procent van al het Nederlandse gasverbruik naar de verwarming van kassen.

Vliegen heeft ook een grote klimaatimpact, maar het komt weinig voor. Vervoer over land of per schip is klimaatvriendelijker. Een uitzondering is zacht fruit in de winter. Aardbeien en frambozen worden dan vaak ingevlogen of komen uit verwarmde kassen, legt het Voedingscentrum uit bij duurzaam groente en fruit kiezen. Uit de vriezer kun je ze wel het hele jaar pakken.

Er is ook een nuchter voordeel. Met recepten vol seizoensgroente ben je vaak goedkoper uit. En je kookt met wat op dat moment klaar is om te oogsten, precies waar een goed menu mee begint.

Wat dit betekent voor een fruittoren of groentewaaier

Een fruittoren in oktober kan grotendeels uit eigen land komen: partjes appel en peer, trossen druiven, een handvol bramen en frambozen. De ananas als kroon en de halve sinaasappels passen er goed bij, want die staan op de lijst met klimaatvriendelijk fruit uit het buitenland. Aardbeien horen bij april tot en met augustus. In de winter laat je vers zacht fruit beter liggen.

Voor een groentewaaier is september de ruimste maand. Wortel, radijs, komkommer, paprika, bleekselderij, venkel, bloemkool en broccoli staan dan allemaal op de kalender. In november zijn komkommer, paprika en radijs van de kalender verdwenen en schuiven wortel, bleekselderij, venkel, witlof en bloemkool naar voren. Was alles vooraf grondig onder stromend water, dat adviseert het Voedingscentrum voor groente en voor fruit.

Hoeveel groente en fruit per dag

Het advies voor volwassenen is minimaal 250 gram groente en 200 gram fruit per dag, schrijft het Voedingscentrum. Kinderen tot en met 9 jaar krijgen het advies om 150 gram fruit te eten. Groente tel je zoals je hem eet, rauw of gekookt. Vruchtensap is geen vervanging, want sap bevat minder vezels en voedingsstoffen dan fruit.

Gemiddeld halen we dat niet. We eten zo'n 153 gram groente en 135 gram fruit per dag, en ongeveer 81 procent van onze groente eten we bij de avondmaaltijd. Een schaal rauwkost op een verjaardag is dus meer dan versiering, want die telt gewoon mee.

Tegelijk horen groente en fruit bij de producten die Nederlanders thuis het meest weggooien. Hoe je dat na een feest voorkomt, lees je in minder verspillen op een feest.

Maximus Catering in Ede en omstreken maakt fruittorens en groentewaaiers helemaal naar wens. Weet je al in welke maand je feest valt, leg de kalender er dan naast en kijk bij fruit en groente wat er kan.